De digitale veiligheid in Nederland staat onder druk. Dat blijkt uit het Cybersecuritybeeld Nederland 2025, een jaarlijks rapport van de overheid waarin de belangrijkste digitale dreigingen op een rij worden gezet. Hoewel het rapport veel voorbeelden noemt uit de overheid, telecom en zorg, zijn de lessen ervan minstens zo relevant voor de Nederlandse tuinbouw. Want ook daar draait steeds meer op digitale systemen, internationale datastromen en verbonden apparaten.
Volgens het rapport is het digitale dreigingslandschap breder en onvoorspelbaarder dan voorheen. Dat betekent dat er veel verschillende soorten aanvallen zijn. Aanvallers kunnen statelijke actoren zijn, zoals Rusland, China of Noord Korea. Maar het kunnen ook cybercriminelen of kleinere hackersgroepen zijn die proberen geld te verdienen of verstoring te veroorzaken.
Een opvallende trend is dat aanvallen makkelijker worden om uit te voeren. Door de inzet van generatieve kunstmatige intelligentie kunnen kwaadwillenden sneller teksten schrijven voor phishingmails of kwetsbaarheden in software vinden. Daardoor daalt de drempel voor nieuwe aanvallers en wordt het voor organisaties lastiger om alle risico’s te overzien.
Voor de tuinbouw is dat belangrijk, omdat veel bedrijven afhankelijk zijn van digitale klimaatcomputers, sensoren, logistieke systemen en administratieve software. Hoe meer processen digitaal zijn, hoe groter de kans dat een verstoring direct doorwerkt in productie en bedrijfsvoering.
Kwetsbare schakels in ketens
Het rapport laat veel voorbeelden zien van incidenten waarbij niet het doelwit zelf werd gehackt, maar een leverancier of dienstverlener. Denk aan softwarebedrijven, hostingproviders of systemen die data verwerken voor meerdere klanten tegelijk.
Voor de tuinbouw is dat herkenbaar. Veel glastuinbouwbedrijven en toeleveranciers maken gebruik van dezelfde softwareleveranciers, dataplatforms en cloudoplossingen. Een storing of aanval bij één partij kan daardoor impact hebben op veel bedrijven tegelijk. Dat kan leiden tot verstoringen in teeltregistratie, planning, kassasystemen of klimaatsturing.
Ook de toeleveringsketen tussen bedrijven wordt steeds digitaler. Denk aan digitale koppelingen tussen telers, handelaren, logistieke bedrijven, keuringsinstanties en veilingen. Hoe langer de keten, hoe groter de kans dat één zwakke schakel de rest raakt.
Het rapport legt uit dat veel landen digitale afhankelijkheden heroverwegen. Bijvoorbeeld afhankelijkheid van buitenlandse clouddiensten, apparatuur of software. Als producten of diensten die de tuinbouw gebruikt afhankelijk zijn van bedrijven buiten Europa, kan dat risico’s brengen als verhoudingen plots veranderen.
De basis blijft het belangrijkst
Een centrale boodschap van het rapport is dat organisaties vaak moeite hebben met het toepassen van de digitale basisprincipes. Zo ontstaan veel incidenten simpelweg door het ontbreken van updates, zwakke wachtwoorden of apparaten die al jarenlang draaien zonder beveiligingsverbeteringen. Er zijn in de sector veel systemen die ooit zijn geïnstalleerd om jarenlang door te draaien, soms zonder duidelijke eigenaar binnen het bedrijf.
Juist omdat cyberaanvallen steeds geavanceerder worden, is het belangrijk dat de basis goed is. Dat betekent weten welke apparaten er in het bedrijf staan, tijdig installeren van updates, goede wachtwoordregels, veilige toegang op afstand en testen van back ups.
Wat kan de tuinbouw doen
Uit het rapport komen meerdere lessen die direct toepasbaar zijn in het tuinbouwcluster. Hieronder enkele praktische aandachtspunten.
- Zorg dat de basis op orde is: Veel aanvallen slagen omdat eenvoudige dingen niet op orde zijn. Denk aan updates, wachtwoorden en toegangsbeheer,
- Let op toegang op afstand: Veel teeltcomputers en irrigatiesystemen zijn verbonden met het internet zodat leveranciers kunnen meekijken. Dat is handig, maar alleen veilig als het goed is ingericht,
- Controleer leveranciers: Vraag softwareleveranciers, installateurs en ict dienstverleners naar hun beveiliging. Een hack bij hen kan jou raken,
- Ken je digitale afhankelijkheden: Welke systemen zijn cruciaal voor continuïteit? En wat gebeurt er als een systeem uitvalt of tijdelijk wordt losgekoppeld van het internet?
- Maak terugvalopties: Het rapport benadrukt dat dit in veel sectoren ontbreekt. Denk aan papieren noodprocedures, reserveapparaten of alternatieve communicatiekanalen,
- Werk als cluster samen: De tuinbouw is sterk door samenwerking. Door ervaringen en waarschuwingen te delen kunnen bedrijven elkaar helpen alert te blijven.
fotocredits: iStock/Tippapatt